Kreta heeft een keuken die op eigen benen staat, en in Chania is dat het duidelijkst te zien. Het eiland bleef geïsoleerd genoeg om zijn eigen grondstoffen te houden — gerstebeschuit, mizithra, staka, wilde kruiden, geit, olijfolie in hoeveelheden die de rest van de wereld doen schrikken — en was Venetiaans en Ottomaans genoeg om ze te bereiden op manieren die het Griekse vasteland nooit heeft geleerd.
Het probleem van de bezoeker is niet dat de gerechten zich verstoppen. Het is dat de kaart aan de haven opent met moussaka en souvlaki, precies wat je ook in Athene eet, terwijl de boureki en de slakken op pagina drie staan of helemaal nergens.
Hier volgt de lijst waaruit het de moeite waard is te bestellen, waar elk gerecht goed wordt gemaakt, en wat het hoort te kosten.
Wat maakt de Kretenzische keuken anders?
De Kretenzische keuken rust op drie dingen die de rest van Griekenland minder gebruikt: gerstebeschuit in plaats van brood, wilde kruiden als volwaardig gerecht in plaats van garnering, en geitenmelk in elke vorm — mizithra, anthotyros, graviera, staka. De olijfolie gaat erin in een hoeveelheid die eerst op een vergissing lijkt en daarna de reden blijkt dat alles samenhangt.
De tweede eigenschap is het ontbreken van saus. Een Kretenzisch bord heeft meestal drie ingrediënten, vuur en olie, en steunt erop dat die ingrediënten goed zijn. Daarom is het gat tussen een goede en een slechte tafel in Chania zo groot: een zwak product kan zich nergens verbergen.
- Gerstebeschuit: de basis van dakos, kort bevochtigd en nooit helemaal zacht.
- Gekookte wilde kruiden met citroen en olie: besteld als gerecht, niet als bijgerecht.
- Staka: de boter die van geitenmelk wordt afgeschept, zwaar en buiten het eiland zeldzaam.
Lees hiernaGids voor traditionele Griekse gerechten en hun herkomst
Welke gerechten zijn van Chania zelf?
Boureki eerst: courgette en aardappel in dunne plakken met mizithra en munt, in een schaal gebakken, en het bestaat vrijwel alleen in Chania. Dan de kalitsounia — pasteitjes met zoete mizithra, gebakken of gefrituurd, met honing en kaneel erover — en de sfakiani pita, een dunne kaaskoek uit de bergen van Sfakia, altijd geserveerd met tijmhoning.
Daarna wordt de lijst ruiger. Chochlioi boubouristi zijn slakken die ondersteboven in olie worden gebakken met azijn en rozemarijn; apaki is varkensvlees gerookt boven salieblad; gamopilafo is rijst gekookt in geitenbouillon en afgemaakt met staka, het gerecht van Kretenzische bruiloften. Geen van de drie lukt buiten het eiland.
Waar eet je dat: de haven, Splantzia of de markt?
De Venetiaanse haven is een van de mooiste plekken van de Middellandse Zee en een van de slechtste om te dineren. De voorste rij tafels tegenover de vuurtoren betaalt huur voor het uitzicht, het personeel staat buiten met kaarten, en de rekening komt op het dubbele van dezelfde meze tweehonderd meter verderop.
Splantzia, de oude Ottomaanse wijk rond het Agios Nikolaosplein, is het antwoord: vijf minuten van de haven, tafels onder platanen en keukens die Kretenzisch koken omdat de stad daar eet. De overdekte markt uit 1913 doet hetzelfde bij de lunch, en Nea Chora, het oude vissersdorp tien minuten westwaarts, is de plek voor vis.
- Splantzia: Kretenzische mezedopoleia op pleintjes, de beste verhouding tussen keuken en prijs.
- De overdekte markt: gestoofde gerechten en grondstoffen, open 's ochtends en tussen de middag.
- Nea Chora: vistaverna's aan het strand, vis op gewicht, zonder de haventoeslag.
Lees hiernaWaar te eten in Heraklion, de werkende hoofdstad van Kreta
Wat horen deze gerechten te kosten, en wanneer ga je?
Chania is goedkoper dan de haven doet vermoeden. Een tafel met zes of zeven Kretenzische meze gedeeld door vier komt in Splantzia op 13–19 € per persoon, raki en zoetigheid inbegrepen. Vis is de enige categorie die echt geld kost, en die wordt voor je ogen gewogen voordat hij de pan in gaat.
Het uur telt even zwaar als de wijk. Keukens gaan om zeven uur open en lopen om tien uur vol, dus de eerste zitting is leeg — en daar zitten de reserveringen in rustige uren op Filotimo, die de helft van de etenprijs wegnemen. De tabel hieronder zegt wat je bestelt en wat je betaalt.
| Gerecht | Wat het is | Prijs |
|---|---|---|
| Boureki uit Chania | Courgette, aardappel en mizithra, gebakken | 6–9 € |
| Kalitsounia | Pasteitjes met zoete mizithra, met honing | 4–7 € |
| Sfakiani pita | Dunne kaaskoek met tijmhoning | 3–5 € |
| Chochlioi boubouristi | Slakken ondersteboven gebakken, olie en azijn | 7–10 € |
| Apaki met staka | Met salie gerookt varkensvlees, zwaar en zout | 8–11 € |
| Gamopilafo | Rijst in geitenbouillon, afgemaakt met staka | 9–13 € |
Lees hiernaEten buiten de spits in Griekenland: de goedkoopste uren
Chania beloont de bezoeker die bestelt met de namen van hier in plaats van met Griekse clichés. Vraag om boureki vóór moussaka, ga in Splantzia zitten in plaats van op de voorste havenrij, en laat de raki de tafel sluiten zoals hij dat in elk Kretenzisch huis doet.
Waar de bedragen in deze gids vandaan komen
Geschreven in Athene door het team van Filotimo, op basis van de kaarten, prijzen en reserveringen van onze partnerrestaurants. Prijzen verschillen per seizoen en per straat: elk bedrag hier is een richtprijs, geen offerte.